РАҲБАР ШУДАНИ ЗАН АЗ НИГОҲИ ШАРИАТ ОЁ ДУРУСТ АСТ?
Аз силсилаи посухҳои Юсуф ҚарзовӢ ба суолҳо
Суол:- Ҳадиси «гурӯҳе, ки зимоми кори хешро ба зане бисупоранд ҳаргиз растагор нашаванд», то чӣ андоза сиҳҳат дорад? Касоне, ки мункири халлоқият ва тавоноии зан дар ин бора ҳастанд ин ҳадисро рад мекунанд ва мегӯянд: ин ҳадис бо он ҳадиси Паёмбар (с), ки мефармояд: «Нисфи динатонро аз Ҳумайро, яъне Оиша, бигиред», мунофот дорад.
Ҷавоб: - Ҷаҳолат мусибати бузургест ва вақте ки бо хоҳишҳои нафсонӣ ҷамъ гардад, қиёмати кубро аст. «Ва касе ҳаст гумроҳтар аз он ки беҳамроҳии Худо аз ҳавасаш пайравӣ кунад?».
Касе, ки ҷаҳл ва ҳавои нафсонияш бо ҳам ҷамъ гардад, ҷои шигифтӣ нест, ки ҳадиси саҳеҳро мардуд ва мардудро саҳеҳ ангорад. Ҳадиси аввал саҳеҳ аст ва аз Абӯбакр (р) ривоят шуда ва мегӯяд: ҳангоме, ки Паёмбар (с) бо хабар шуд, ки аҳли билоди Форс (имперотурии Форс) зимоми ҳукумати хешро ба духтари Кисро супурдаанд, фармуд: «Гурӯҳе, ки зимоми кори хешро ба зане бисупоранд ҳаргиз растагор нашаванд».
Ин ҳадисро Бухорӣ, Аҳмад, Насоӣ ва Тирмизӣ ривоят кардаанд ва дар қуруни мутамодӣ мавриди пазириши донишмандони исломӣ қарор гирифта аст ва бар ҳамин мабно ҳукм содир намудаанд, ки зан наметавонад ба мардон вилояти ома дошта бошад.
Дар ҳоле, ки ҳадиси дигаре «Нисфи динатонро аз Ҳумайро бигиред», Ҳофиз Ибни Ҳаҷар, гуфтааст: санаде барои ин ҳадис дар даст надорам ва ҷуз дар «ан-Ниҳоя»-и Ибни Асир он ҳам бидуни тахриҷ ва дар ҳеч кутуби ҳадиси дигаре онро надидаам. Аммодуддин Ибни Касир, баён медорад, ки дар бораи ин ҳадис аз Музанӣ ва Заҳабӣ суол шуда онон нисбат ба он изҳори беиттилоӣ намуданд.
Ин дар сурате аст, ки аз лиҳози санад ва ровиёни ҳадис ба сиҳҳат ва сиқами он пардохта шавад. Вале ҳар гоҳ аз назари матн ва мавзӯъ боз ҳадисеро мавриди баррасӣ қарор диҳем, меёбем, ки ақл мункири он аст ва воқеъи амр онро мардуд мешуморад.
а) Чӣ гуна Паёмбар (с) ба мо дастур медиҳад, ки нисфи динро фақат аз Оиша бигирем? Пас аз бақияи саҳоба бо он теъдоди фаровон, чӣ чизе аз динро дарёфт намоем? Дар сурати исбот, кадом нисфро аз Оиша ва кадом нисфро аз дигарон бигирем?
б) Ба иловаи калимаи «Ҳумайро», ки мусағғари таҳбиб ва намакин аз калимаи «Ҳамро» (сурх) аст, аз ҷумлаи важаҳои самимона ва худмонӣ аст, ки Паёмбари Акрам(с) дар суҳбатҳои хусусӣ ва хонаводагии худ дар иртибот бо ҳамсаронаш ба кор мебаранд, ва баъид ба назар мерасад, ки Паёмбар (с) дар мақоми таълим ва тарбияти уммат чунин калимотеро ба забон оварда бошанд.
Ҳамчунин воқеият ба мо нишон медиҳад, ки уламои исломӣ на нисф ва рубъ (чоряк) ва на ъушр (даҳяк)-и динро на аз лиҳози ривоят ва на аз ҷиҳати дироят аз Оиша дарёфт накардаанд.
Аз ҷиҳати ривоят ҳазорон саҳобаи марду занро меёбем, ки дар таблиғи гузориши ақвол ва афъол ва таъйидоти Паёмбар (с) саҳим ва бархурдор будаанд ва Оиша яке аз он ровиёни бешуморест, ки ҳар андоза ривояти эшон зиёд бошад, ба пои ривоятҳои Абӯҳурайра нахоҳад расид ва аз ҷиҳати дироят ва фиқҳ ва фатво ва ақлу воқеиятҳои таърихӣ имконпазир нест, ки Оиша ба танҳоӣ баёнгари нисфи дин бошад, пас саҳми саҳобаи кибор амсоли Абӯбакру Умар, Алӣ, Ибни Масъуд, Убай ибни Каъб, Маъоз ибни Ҷабал, Зайд ибни Собит ва табақоти саҳоба ва саҳоба баъд аз онон амсоли абодилаи арбаъа: Ибни Умар, Ибни Аббос, Ибни Амр, Ибни Зубайр ва…чӣ мешавад ва куҷо меравад?!
Ривоятҳои марбут ба маноқиби саҳобаро бояд бо эҳтиёти комил фаро гирифт, муҳаддисони бузург баён доштаанд, ки нахустин мавзӯе, ки ҷоъилони ҳадис (суханбофони ҳадис) ба суроғи он рафтаанд, маноқиби ашхос будааст, ба вижа нисбат ба касоне, ки дорои дӯстон ё душманони ифротӣ будаанд ва Оиша (р) аз он ҷумла аст.
Дар Қуръон дар сураи Нур ва низ дар аҳодиси саҳеҳ ва ҳасан перомуни фазоили Оиша аз чунон нусус ва ривоятҳо бархурдор ҳастем, ки моро аз аҳодиси ғулув ва ифротӣ ва мавриди инкори ақл ва воқеъ бениёз созад. Ибни Ҷавзӣ дар муққадимаи китоби худ баноми «ал-Мавзӯъот» мегӯяд: «чӣ некӯст баёни он ки гуфтааст: ҳар ҳадисеро дидед, ки мухолиф бо ақл ва муғойир бо нақл ва мутаноқиз бо усул буд, бидон, ки ҳадиси мавзӯъ ва ҷаълӣ (сохташуда) аст».
Таҳияи Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»
Адреси доимии маводи мазкур: http://www.ruzgor.tj/gunchahoiumed/4631-rahbar-shudani-zan-az-nigohi-shariat-durust-ast.html
-
06.11.2026 17:11
286
Иштирок дар ҷаласаи “Раванди Ақаба” оид ба масъалаҳои таъмини амният дар соҳаи зеҳни сунъӣ
-
06.11.2026 17:09
250
Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи Конститутсия
-
04.11.2026 11:40
255
Душанбе — маркази сулҳ: Ҳамоиши таърихии СММ барои ояндаи наслҳо
-
16.10.2026 13:18
830
Рӯзгори синамои тоҷик: аз «Қисмати шоир» то муваффақиятҳои байналмилалии имрӯз
-
14.09.2026 04:00
522
Парламент ва дипломатияи миллӣ: 35 соли мустақилияти Тоҷикистон
-
08.05.2026 19:24
1051
9 май – Ғалабае, ки то имрӯз зинда аст
-
04.11.2026 11:44
189
Энергетикаи асри нав ва рӯзгори рақамӣ: Иштироки Тоҷикистон дар ҳамоишҳои нафту гази ҷаҳон «ADIPEC-2026» дар Абу-Забӣ
-
30.10.2026 12:50
319
Сармоягузории 62 миллион евроӣ ба рӯзгори мардум: Навсозии роҳи Сари Хосор ва оби тоза барои Кӯлоб
-
28.10.2026 17:41
220
Тандеми бонкҳои Тоҷикистон ва ширкати «Textima»-и Олмон барои рушди саноати ватанӣ
-
25.10.2026 20:01
765
Бахши «Мусоҳибаҳо»-и сомонаи «Рӯзгор»: оинаи зиндагӣ ва таҷрибаи наслҳо
-
19.10.2026 12:09
452
The Belfast News Letter: Рӯзномае, ки аз нома то афсона расид
-
12.10.2026 00:59
741
“Wiener Zeitung”: Рӯзномае, ки Империяро дид ва ба рақам гузашт
-
13.11.2026 23:29
145
Бозгашти парвозҳои минтақавӣ: «Shohin Airlines» самтҳои Хоруғ, Хуҷанд, Бохтар ва Кӯлобро ба роҳ мемонад
-
11.11.2026 14:29
130
Имзои Созишномаи ҳамкорӣ ва муаррифии рамзи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» аз ҷониби Тоҷикистон дар Ереван
-
08.11.2026 17:37
182
Аз «кулӣ» то «шоир»: даҳ вожаи тоҷикӣ ва фарзияҳои пайдоиши онҳо
-
11.11.2026 14:40
125
Рушди фазои ягонаи таҳсилот: Натиҷаи ҷаласаи Шӯрои маорифи ИДМ дар Душанбе
-
08.11.2026 17:17
160
Асрори шеъри Ҳофиз: “Дӯш дидам, ки малоик...”
-
30.10.2026 13:04
257
Фарёди ёди Лоиқ дар қалби Русия: Бозтоби худогоҳии миллӣ ва сулҳпарварии тоҷикон дар маҳфили адабии Москва
-
04.11.2026 11:55
243
Аз рақамикунонӣ то ҳимояи ҳуқуқӣ: Оё механизмҳои нав метавонанд мушкили муҳоҷирони тоҷикро коҳиш диҳанд?
-
23.10.2026 12:43
462
ПУРСИДЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Доғи судӣ чӣ гуна метавонад монеаи гирифтани патент дар Федератсияи Русия гардад?
-
02.10.2026 13:53
549
ПУРСИДЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Пеш аз сафар ба Федератсияи Русия чиро бояд донист?
-
12.10.2026 01:06
527
Марҳалаҳои даъвати Паёмбар (с)
-
17.09.2026 21:27
508
Издивоҷи Паёмбар (с) бо Хадиҷа
-
10.09.2026 22:44
729
Паёмбар (с) таҳти сарпарастии Абдулмутталиб
-
08.11.2026 17:21
247
Модари солим — ҷомеаи солим: Фарҳанги тиббии занон ва ояндаи миллат
-
01.11.2026 11:40
181
Асри стресс: Чӣ тавр зани муосир метавонад руҳияи худро ҳифз кунад?
-
25.10.2026 19:56
358
Зан - роҳбар: Мушкилоти мувозинат байни кор ва оила
-
12.08.2026 23:15
1201
СУЛҲИ ТОҶИКОН: ХАТИ ВАСЛ АСТ, НА ХАТИ ФАСЛ
-
07.07.2026 12:25
789
Истиқлолияти давлатӣ – пояи давлатдории миллӣ ва кафили рушди устувори Тоҷикистон
-
18.06.2026 23:00
2574
«Ҷашни Ваҳдати миллӣ муборак!»
-
08.11.2026 17:09
223
ҶҶ 2026: Дувумин тоҷгузории Испания
-
01.11.2026 11:27
268
ҶҶ 2022: Ҷоми Месси ва финали афсонавӣ дар Қатар
-
25.10.2026 19:41
356
ҶҶ 2018: Пирӯзии дуввуми Фаронса дар сарзамини Русия
-
08.11.2026 17:15
156
Михаил Кутузов сарлашкаре, ки Наполеонро шикаст дод
-
01.11.2026 11:34
180
Маҳатма Ганди - Падари миллати Ҳиндустон
-
01.11.2026 11:24
170
5 қоидаи тиллоӣ: Чӣ тавр ҳамёни электрониро аз қаллобон муҳофизат кунем?
-
15.11.2026 23:59
152
Ҷаҳон дар соли 2026: Рақобати геоиқтисодӣ, таназзули тартиби якқутбӣ ва ҷустуҷӯи мувозинати нав
-
24.10.2026 23:24
516
Қазияи пурасрори ду муҳоҷири бангладешӣ
-
07.10.2026 13:00
378
"ДАҲ ХАБАРИ РӮЗ" | 7 октябри соли 2026










































