Зан - роҳбар: Мушкилоти мувозинат байни кор ва оила

Ҷомеаи муосири Тоҷикистон шоҳиди ҳузури фаъоли бонувон дар зинаҳои баланди роҳбарӣ мебошад. Имрӯз занони тоҷикро метавон дар мақомоти давлатӣ, корхонаҳои бузурги тиҷоратӣ, созмонҳои байналмилалӣ ва бахши соҳибкорӣ ҳамчун роҳбарони муваффақ ва ташаббускор дид. Онҳо қарорҳои муҳим қабул мекунанд, стратегияҳо месозанд ва коллективҳои калонро уҳдабароёна идора менамоянд.

Аммо дар паси ин муваффақиятҳо як саволи доимӣ ва ниҳоят муҳим меистад: Зане, ки тамоми рӯз бо масъулиятҳои вазнини корӣ банд аст, чӣ гуна метавонад дар хона як модари меҳрубон, ҳамсари вафодор ва кадбонуи пазанда бошад? Оё мувозинат (баланс) байни кор ва оила барои зани роҳбар асрори махсусе дорад ё ин як қурбонии доимист?

Мушкили асосӣ: Стереотипҳо ва «Синдроми зани олӣ»

Дар менталитети анъанавии мо аз зан, новобаста аз мақому вазифааш дар ҷомеа, талаб карда мешавад, ки корҳои хонаро комилан сифатнок иҷро кунад. Вақте зан ба мақоми роҳбарӣ мерасад, ӯ аксар вақт ба доми равонии «Синдроми зани олӣ» меафтад — кӯшиш мекунад, ки ҳам дар кор роҳбари бенуқс бошад ва ҳам дар хона келину кадбонуи идеалӣ.

Ин ҳолат боиси ду мушкили асосӣ мегардад:

1. Хастагии касбӣ ва ҷисмонӣ: Кор дар ду ҷабҳа — роҳбарӣ дар коргоҳ ва «сменаи дуюм» дар хона — қувваи ҷисмониву равонии занро кам карда, ба саломатии ӯ таъсири манфӣ мерасонад.
2. Фишори виҷдон: Аксари занони роҳбар изҳор медоранд, ки аз сабаби серкорӣ ва дер омадан ба хона худро дар назди фарзандон «гунаҳкор» ҳис мекунанд, зеро наметавонанд ба онҳо вақти зиёд ҷудо намоянд.

Асрори муваффақият: Чӣ гуна бояд тавозунро нигоҳ дошт?

Барои фаҳмидани он ки чӣ гуна бонувони муваффақ ин ду ҷаҳони гуногунро ҳамоҳанг мекунанд, тавсияҳо ва таҷрибаҳои равоншиносон ва худи занони роҳбарро метавон ба чанд нуктаи амалӣ ҷамъбаст кард:

1. Тақсими масъулиятҳо дар оила

Роҳбари хуб касест, ки корро дуруст тақсим карда метавонад. Ин қоидаро занони муваффақ дар оила низ истифода мебаранд. Онҳо шарм намедоранд, ки аз шавҳар, фарзандони калонсол ё наздикон кӯмак хоҳанд. Дар оилаҳои муосир тақсими корҳои хонагӣ (масалан, дарси кӯдакон ё хариди бозор бо шавҳар) кафили устувории хонавода аст.

2. Сифати вақт, на миқдори он

Равоншиносон исбот кардаанд, ки барои кӯдак муҳим нест, ки модар 24 соат дар наздаш бошад. Муҳим он аст, ки ҳамон 1-2 соате, ки модари роҳбар бо фарзандаш мегузаронад, босифат бошад. Телефонро кӯшта, танҳо ба дунёи кӯдак ворид шудан, гӯш кардани орзуҳову мушкилоти ӯ ва оғӯши гарм метавонад касрии вақтро комилан ҷуброн кунад.

3. Марзгузории қатъӣ байни кор ва хона

Бонувони муваффақ қоидаи тиллоӣ доранд: "Мушкилоти корро дар паси дари хона бигузор, мушкилоти хонаро дар паси дари коргоҳ". Вақте зан ба хона меояд, ӯ бояд аз нақши «роҳбари сахтгир» берун шуда, нақши «модару ҳамсари мулоим»-ро ба дӯш гирад. Ин гузариши равонӣ барои оромии хонавода ниҳоят муҳим аст.

4. Истифодаи технология ва хидматрасониҳо

Зани муосири роҳбар вақти худро барои корҳои дуюминдараҷа сарф намекунад. Истифодаи техникаи маишии муосир, фармоиши онлайнӣ ва дар сурати имконият, истифода аз хидмати парастор (няня) ё ёрдамчии хонагӣ ба зан имкон медиҳад, ки вақти холии худро танҳо барои муошират бо шавҳару фарзандон ва истироҳати худ сарф кунад.

Нақши дастгирии шавҳар — омили калидӣ

Ҳеҷ як зан наметавонад ба қуллаҳои баланд бирасад, агар дар оила дастгирӣ ва фаҳмиш набошад. Муваффақияти зани роҳбар — ин пеш аз ҳама муваффақияти шавҳари ӯст, ки тавонистааст ба зани худ бовар кунад, ӯро дарк намояд ва шароити рушдро барояш фароҳам созад. Марди қавӣ ва босавод ҳеҷ гоҳ аз муваффақияти ҳамсараш наметарсад, балки бо он фахр мекунад.

Хулоса

Мувозинат байни кор ва оила барои зан — ин кори осон нест, аммо комилан имконпазир аст. Зан-роҳбар будан ин маънои тарк кардани оиларо надорад. Баръакс, зани соҳибкасб ва муваффақ барои фарзандони худ, бахусус барои духтарон, як намунаи олии ибрат ва ҳаёти мустақил мегардад. Ҷомеае, ки ба зани роҳбар ҳам дар кор ва ҳам дар оила шароит ва эҳтиром мегузорад, ҳамеша рӯ ба рушд ва пешрафт хоҳад дошт.

Ҷаҳонгири Султон, “Рӯзгор”