ДАР САРИ ҚАБР ДАРАХТ ШИНОНДАН ХУБТАР АСТ Ё САНГ ГУЗОШТАН?
Вақтҳои охир дар қабристонҳои Тоҷикистон гузоштани санги мазор мӯд шудаасту рӯз то рӯз теъдоди мизоҷони санги мазор афзоиш меёбад. Сангтарошон бо истифода аз санъати сангтарошӣ болои санги мазор, ба усулҳои ҳаккокӣ ному насаб, оятҳои Қуръону аҳодиси Паёмбар(с), ашъори бузургону баъзе хотираҳо ва ҳатто тасвири маййитро низ дар болои санг ҷо медиҳанд ва бар ивази кори худ аз 80-сомонӣ то ба ду саду сесад доллари амрикоӣ ҳаққ-уз-заҳма талаб мекунанд.
Дар кишварҳои дигар бошад ин намуди тиҷорат даҳсолаҳо пеш рушд кардаасту алҳол ба яке аз соҳаҳои тиҷорати сердаромад низ табдил шудааст. Назари мардуми тоҷик низ дар мавриди маросими қабру қабристон аз ойинҳои динӣ ба хусус дини ислом маншаъ мегирад. Мусалмонони кишвар дар аксар маврид дар болои қабри наздикони худ дарахт мешинонанду дар баъзе ҷойҳои дигар барои нишона санг мегузоранд. Бо гузашти айём санггузорӣ ба сангтарошӣ табдил шудаасту бар боли он низ ҳаккокӣ ному насаб ва ороиши санг бо тасвирҳои ранга низ муд шудааст.
Дар ривоёт мехонем, ки Расули Худо (с) барои нишона ва гум накардани азизе, дар болои қабраш санг гузошта буд. Низ дар ривояте ба ин маъно омадааст, ки Паёмабри Худо (с) аз назди ду қабре мегузашт ва фаҳмид, ки соҳибони он ду қабр бо гуноҳе мавриди шиканҷа қарор доранд (Он ҳазрат раҳмаш омад) ва шохаи дарахти хурмоеро аз байн ду тақсим карду боло он қабрҳо шинонд ва гуфт: агар инҳо бисабзанд, тасбеҳ мегӯянд ва Худованд бо баракати тасбеҳи онҳо азоби соҳибони қабрҳоро сабук хоҳад кард. Ин ду ривоят ва амал кардан ба онҳо дар кишварамон роиҷ буд, вале на ба шакли имрӯз.
Ривояти аввал далел бар он аст, ки барои муаррифӣ, на шӯҳратпарстӣ, гузоштани санг рӯи қабр ҷоиз аст. Аммо ҳаккокии матн ва тасвир мушкил пайдо мекунад. Тибқи ривоятҳо ва таълимоти исломӣ, ба таври умум, кашидани тасвири ҷондор ба хусус инсон манъ аст, дар ривояте низ ба ин маъно омадааст, ки дар хонае, ки саг ва тасвир вуҷуд дошта бошад, малоика вориди он намешаванд. Табиист, ки рӯи санге, ки болои қабр гузошта мешаваду он нашвитаҷоту тасвире дорад низ дар умуми ин ҳадис дохил мешавад. Пас донишмандони исломӣ бо ин далел кашидани тасвир бар рӯи санги мазорро нораво медонанд.
Уламо ва донишмандони мусалмон дар мавриди навиштаҷоти рӯи санги мазор назари якранг надоранд: Баъзеи онҳо бо далели он, ки ҳазрати Расули Акрам (с) дар рӯи он санг чизе нанавиштанд ва низ нафармуданд, ки рӯи он чизе навишта шавад, ҳар гуна навиштаҷотро, ҳатто ному насаби мутаваффоро, ҷоиз намедонанд. Баъзеи дигар бо далели он, ки Расули Акрам(с) низ амр накардаанд, ки набояд болои он санг чизе навишта шавад, ҳаккокии ному насаб ва танҳо оят ё ҳадисеро дар болои санги мазор раво медонанд.
Гурӯҳе сеюм ва он ҳам на аз қишри гурӯҳҳои донишманди улуми исломӣ, балки тӯдаи мардуми аввом бошад, бо пайравӣ ва тақлиди кӯр-кӯрона аз фарҳанги ғарб, барои азизони худ, бар иловаи ҳаккокии ному насаб ва ояту ҳадисҳо, порчаҳои шеъру ҳаккокии тасвири шахси дар қабр хобидаро низ бо кайфияти баланд раво медонанд. Ин кори онҳо ба руҳониёни мусалмон хуш намеояд. Чунки шариати ислом каромати инсонро дар ҳаёт ва баъд аз маргаш низ қадр мекунад.
Қадр кардани каромати инсонӣ ҳадди аққал зарар нарасонидан ба марду зани дар қабр хобидашуда мебошад. Ба ақидаи уламои мазкур на ҳамаи навиштаҷоти ҳаккокишуда дар болои санги мазор, ки дар болои қабр ҷойгузин шудааст, тасбеҳ мегӯяду азоби шахси дар қабр хобида бо баракати тасбеҳу таҳлили он сабук мешавад ва ё ин ки бо баракати ҳамду санои он дараҷоти мутаваффои мазкур дар назди Холиқи оламиён баланд мешавад.
Ин донишмандон бо далели он, ки тасвирҳои ҳаккокишуда дар болои санги мазор майитро азият мекунанду фариштаҳоро низ аз қабристон мегурезонад, ҳаккокии тасвирро қатъан ва шаръан ҳаром медонанд. Бар иловаи ҳадиси мазкур қоидаи фиқҳие, ки маъхуз аз ҳадиси Паёбар (с) аст: «на зарар дидан ва на зарар расонидан», низ барои худ далел меҳисобанд.
Ривояти дувум, ки дар боло зикр шуд, барои пайравони оини муҳаммадӣ ҳамсон (алтернатив)-и санггузориро пешбинӣ мекунад. Аз ин ва ривоятҳои ҳамгунаи он бар меояд, ки дарахт шинонидан аз санг гузоштан беҳтар аст. Чунки агар Худои пок он дарахтро бисабзонад, тамоми шоху панҷа ва баргҳояш тасбеҳ мегӯянду бо баракати тасбеҳи онҳо азоби майит сабук ва дараҷоташ низ баланд мегардад.
Асҳоби мазоҳиби чоргонаи аҳли суннат ва ҷамоат низ шаръан шинонидани дарахтонро бар рӯи қабр на танҳо ҷоиз, балки афзалу садақаи ҷория низ медонанд. Ба қавли онҳо то дами марг-хушк шудан дарахт тасбеҳ мегӯяду мурда аз баракати он бенасиб намемонад. Инчунин бо ҳамин далел, соҳибони мазоҳиби мазкур кандани дигар рустаниҳои хушк нашударо аз болои қабрҳо амали нораво медонанд. Чунки тамоми рустаниҳо тасбеҳ мегӯянду соҳибони қабр аз баракати тасбеҳи онҳо баҳравар мегардад.
Дар баробари соҳибони мазоҳиби чоргона боз дигар донишмандон, аз ҷумла Абдуллоҳ ибни Боз, муфтии Арабистони Саудӣ, бо далели он ки дарахт шинонидан дар болои он ду қабр як амали хосси Паёмбар (с) махсус ба он ду маййит дахл дошт ва дигар асҳоби Паёмбар (с), аз ҷумла, чорёри кибор: Абӯбакру Умар ва Усмону Алӣ чунин накардаанд, шинонидани дархтро бар болои қабр ноҷоиз медонанд.
Ба ҳар сурат, назари Имом Молику Имоми Аъзам ва Аҳмади Ҳанбалу Имом Шофеъӣ, соҳибони мазоҳиби чоргона, дар мавриди дарахт шинонидан дар болои қабр дуруст ва далелашон низ нисбат ба далели Ибни Бозу ҳамақидаҳояш қавитар аст, чунки худи Паёмабар (с) дар болои қабре дарахт шинонид ва саҳобие низ чунин кореро анҷом доду Расули Акрам (с) амали онро таъйид кард. Бар илова ҳеч ривояте дар даст надорем, ки чорёрон ё яке аз онҳо касеро аз шинонидани дарахт дар болои қабр манъ карда бошанд. Бо ҳамин хотир мантиқан далели Ибни Боз ва ҳамтоёнаш, дар ин маврид, нисбат ба далели мазоҳиби чоргона заъифтар аст.
Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»
-
06.11.2026 17:11
286
Иштирок дар ҷаласаи “Раванди Ақаба” оид ба масъалаҳои таъмини амният дар соҳаи зеҳни сунъӣ
-
06.11.2026 17:09
250
Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи Конститутсия
-
04.11.2026 11:40
256
Душанбе — маркази сулҳ: Ҳамоиши таърихии СММ барои ояндаи наслҳо
-
16.10.2026 13:18
830
Рӯзгори синамои тоҷик: аз «Қисмати шоир» то муваффақиятҳои байналмилалии имрӯз
-
14.09.2026 04:00
523
Парламент ва дипломатияи миллӣ: 35 соли мустақилияти Тоҷикистон
-
08.05.2026 19:24
1051
9 май – Ғалабае, ки то имрӯз зинда аст
-
04.11.2026 11:44
190
Энергетикаи асри нав ва рӯзгори рақамӣ: Иштироки Тоҷикистон дар ҳамоишҳои нафту гази ҷаҳон «ADIPEC-2026» дар Абу-Забӣ
-
30.10.2026 12:50
319
Сармоягузории 62 миллион евроӣ ба рӯзгори мардум: Навсозии роҳи Сари Хосор ва оби тоза барои Кӯлоб
-
28.10.2026 17:41
220
Тандеми бонкҳои Тоҷикистон ва ширкати «Textima»-и Олмон барои рушди саноати ватанӣ
-
25.10.2026 20:01
772
Бахши «Мусоҳибаҳо»-и сомонаи «Рӯзгор»: оинаи зиндагӣ ва таҷрибаи наслҳо
-
19.10.2026 12:09
453
The Belfast News Letter: Рӯзномае, ки аз нома то афсона расид
-
12.10.2026 00:59
741
“Wiener Zeitung”: Рӯзномае, ки Империяро дид ва ба рақам гузашт
-
13.11.2026 23:29
145
Бозгашти парвозҳои минтақавӣ: «Shohin Airlines» самтҳои Хоруғ, Хуҷанд, Бохтар ва Кӯлобро ба роҳ мемонад
-
11.11.2026 14:29
130
Имзои Созишномаи ҳамкорӣ ва муаррифии рамзи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» аз ҷониби Тоҷикистон дар Ереван
-
08.11.2026 17:37
182
Аз «кулӣ» то «шоир»: даҳ вожаи тоҷикӣ ва фарзияҳои пайдоиши онҳо
-
11.11.2026 14:40
125
Рушди фазои ягонаи таҳсилот: Натиҷаи ҷаласаи Шӯрои маорифи ИДМ дар Душанбе
-
08.11.2026 17:17
161
Асрори шеъри Ҳофиз: “Дӯш дидам, ки малоик...”
-
30.10.2026 13:04
258
Фарёди ёди Лоиқ дар қалби Русия: Бозтоби худогоҳии миллӣ ва сулҳпарварии тоҷикон дар маҳфили адабии Москва
-
04.11.2026 11:55
243
Аз рақамикунонӣ то ҳимояи ҳуқуқӣ: Оё механизмҳои нав метавонанд мушкили муҳоҷирони тоҷикро коҳиш диҳанд?
-
23.10.2026 12:43
462
ПУРСИДЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Доғи судӣ чӣ гуна метавонад монеаи гирифтани патент дар Федератсияи Русия гардад?
-
02.10.2026 13:53
549
ПУРСИДЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Пеш аз сафар ба Федератсияи Русия чиро бояд донист?
-
12.10.2026 01:06
528
Марҳалаҳои даъвати Паёмбар (с)
-
17.09.2026 21:27
508
Издивоҷи Паёмбар (с) бо Хадиҷа
-
10.09.2026 22:44
729
Паёмбар (с) таҳти сарпарастии Абдулмутталиб
-
08.11.2026 17:21
247
Модари солим — ҷомеаи солим: Фарҳанги тиббии занон ва ояндаи миллат
-
01.11.2026 11:40
181
Асри стресс: Чӣ тавр зани муосир метавонад руҳияи худро ҳифз кунад?
-
25.10.2026 19:56
358
Зан - роҳбар: Мушкилоти мувозинат байни кор ва оила
-
12.08.2026 23:15
1201
СУЛҲИ ТОҶИКОН: ХАТИ ВАСЛ АСТ, НА ХАТИ ФАСЛ
-
07.07.2026 12:25
789
Истиқлолияти давлатӣ – пояи давлатдории миллӣ ва кафили рушди устувори Тоҷикистон
-
18.06.2026 23:00
2574
«Ҷашни Ваҳдати миллӣ муборак!»
-
08.11.2026 17:09
223
ҶҶ 2026: Дувумин тоҷгузории Испания
-
01.11.2026 11:27
268
ҶҶ 2022: Ҷоми Месси ва финали афсонавӣ дар Қатар
-
25.10.2026 19:41
356
ҶҶ 2018: Пирӯзии дуввуми Фаронса дар сарзамини Русия
-
08.11.2026 17:15
156
Михаил Кутузов сарлашкаре, ки Наполеонро шикаст дод
-
01.11.2026 11:34
181
Маҳатма Ганди - Падари миллати Ҳиндустон
-
01.11.2026 11:24
170
5 қоидаи тиллоӣ: Чӣ тавр ҳамёни электрониро аз қаллобон муҳофизат кунем?
-
15.11.2026 23:59
154
Ҷаҳон дар соли 2026: Рақобати геоиқтисодӣ, таназзули тартиби якқутбӣ ва ҷустуҷӯи мувозинати нав
-
24.10.2026 23:24
516
Қазияи пурасрори ду муҳоҷири бангладешӣ
-
07.10.2026 13:00
378
"ДАҲ ХАБАРИ РӮЗ" | 7 октябри соли 2026











































Шарҳҳо
RSS Обуна