СӮЗИШИ ҒУРБАТ: ТАЛХИҲО ВА УМЕДҲОИ МУСОФИРӢ

Мусофирӣ — ин танҳо дурӣ аз харитаи ҷуғрофии Ватан нест, балки имтиҳони бузурги рӯҳ, қисмати сангин ва рехтани ашки ҳасрат дар нимашабҳои танҳоӣ аст. Барои ҳар як инсоне, ки бо ҳукми тақдир ё ба хотири таъмини зиндагӣ қадам ба роҳи ғурбат гузоштааст, ин вожа маънои амиқ ва дардолуд дорад. Дур аз Тоҷикистон, дур аз бӯи нони гарми танӯрӣ ва сояи кӯҳҳои сарбафалаккашида, қалби мусофир ҳамеша дар талотум аст.

ДАРДИ ҲИҶРОН: ПАДАРУ МОДАР ВА ХОНАИ УМЕД

Бузургтарин ва гаронтарин бори мусофирӣ ин дурӣ аз қиблагоҳ ва саҷдагоҳи мост — Падару Модар. Ҳар як садои телефон аз Ватан қалбро ба ларза меорад. Мусофир ҳамеша бо як тарсу ҳарос гӯширо мебардорад, ки мабодо хабари нохуше нашунавад.

Дуои модар: Тӯмори гарми ҳар як мусофир дар кӯчаҳои сарди ғурбат аст.

Рӯзҳои пирии волидон: Сӯзиши дили мусофир аз он аст, ки дар лаҳзаҳои ниёзмандӣ наметавонад дастгири падару модари пираш бошад.

Ёди бародарону хоҳарон: Соатҳои тӯлонӣ ба аксҳои оилавӣ нигаристан ва ба ёд овардани даврони кӯдакӣ, ки дигар барнамегардад.

ЁРУ АҒЁР: ШИНОХТИ ИНСОНҲО ДАР ҒУРБАТ

Мусофират танҳо макони кор нест, он мактаби бузурги одамшиносӣ аст. Дар ин ҷо инсон дӯсти ҳақиқиро аз сохта, ва ёри вафодорро аз ағёр фарқ мекунад:

Ёри ҳақиқӣ: Он ҳамватанест, ки дар лаҳзаи беморӣ ва бепулӣ дастатонро мегирад.

Ағёр: Касоне, ки дар сояи ғурбат аз мушкилиҳои ту ба нафъи худ истифода мекунанд.

Дарси зиндагӣ: Мусофир дар танҳоӣ худро мешиносад ва қадри ҳар як калимаи некро медонад.

СӮЗИШИ ҒУРБАТ ВА ҲАСРАТИ ВАТАН

Ҳарчанд шаҳрҳои бегона зебову муосир ва пур аз чароғон бошанд ҳам, онҳо ҳеҷ гоҳ ҷои ҳавлии хоксорона, вале пуросоиши Ватанро гирифта наметавонанд. Мусофир дар миёни издиҳоми миллионнафарии шаҳрҳои бегона худро танҳо ҳис мекунад. Дарди ғурбат вақте авҷ мегирад, ки:

Баҳорон фаро мерасад, вале бӯи суманак ва гули лолаи диёр ба димоғ намерасад.

Идҳои Наврӯзу Рамазон ва Қурбон меоянд, вале касе дари хонаи туро барои табрик намекӯбад.

Хонавода дар Ватан хурсандӣ ё тӯй доранд, вале ҷои ту дар паҳлӯи онҳо холӣ аст.

ҚИСМАТИ САНГИНИ ЗАНИ МУСОФИР: САБР ВА САДОҚАТ

Вақте аз мусофирӣ ҳарф мезанем, бештар симои мардон ба пеши назар меояд, вале қисмати зани тоҷик дар ғурбат ё дар интизории он доне аз дон талхтар аст. Зани тоҷик дар масири мусофират ду нақши гаронро мекашад:

Модари дур аз фарзанд: Заноне, ки бо ҳукми тақдир барои таъмини фарзандон рӯ ба хоки бегона овардаанд, бузургтарин сӯзишро доранд. Онҳо дар нимашабҳо акси фарзандони худро ба оғӯш кашида мегирянд ва ҳасрат мекашанд, ки лаҳзаҳои калон шудани ҷигарбандонашонро бо чашми худ намебинанд.

Интизории зани тоҷик дар Ватан: Он заноне, ки дар хонаҳои худ чашм ба роҳи шавҳари мусофири худ ҳастанд, низ дарди камтар аз ғурбат надоранд. Онҳо бори рӯзгор, тарбияи фарзандон ва нигоҳубини волидони пирро танҳо ба дӯш мекашанд ва ҳар лаҳза дуои саломатии ҳамсари худро мекунанд.

ҒУРБАТИ ФАРҲАНГӢ ВА ТАРСИ ГУМ КАРДАНИ "ХУДӢ"

Яке аз паҳлӯҳои дардолуд ин кӯшиши пайваста барои ҳифзи хотираи таърихӣ ва миллии худ дар муҳити бегона аст. Мусофир на танҳо барои буридаи нон, балки барои гум накардани забон ва асолати худ мубориза мебарад:

Оҳанги модарӣ: Дар кӯчаҳои пуриздиҳоми шаҳри бегона ногаҳон шунидани як суруди тоҷикӣ ё калимаи модарӣ қалбро гудохта ва ашкро ба чашмон меорад.

Тарси бегонашавӣ: Дурӣ аз фарзандон ва тарси он ки мабодо онҳо дар муҳити дигар калон шуда, забону фарҳанги бобоиро фаромӯш кунанд, хоби шаби мусофирро мерабояд.

Суфраи ғурбат: Кӯшиши бо маҳсулоти бегона омода кардани оши палови тоҷикӣ, ки ҳарчанд намудораш як аст, вале бӯву таъми хоки Ватанро надорад.

ФАРЗАНДОНИ ҒУРБАТ: ПАЙВАНДИ НАСЛИ НАВ БО ХОКИ АҶДОДӢ

Яке аз дардҳои пинҳони ҳар як оилаи мусофир ин ояндаи фарзандонест, ки дар хоки бегона ба дунё меоянд ё калон мешаванд. Ин ҷо як ҷанги хомӯш барои ҳифзи ҳувият равон аст:

Забони модарӣ дар муҳити бегона: Мусофирон кӯшиш мекунанд, ки дар дохили хона танҳо бо забони тоҷикӣ суҳбат кунанд, то фарзандашон калимаи "Модар"-ро бо лаҳни дигар садо накунад.

Афсонаҳои кӯҳистон: Падарон дар соатҳои холӣ ба фарзандони худ аз зебоиҳои Искандаркӯл, чашмаҳои гарми Помир, боғҳои соири Хатлону Суғд ва таърихи бузурги Сарзамини Сомониён қиссаҳо мегӯянд, то дар қалби онҳо тухми меҳри Ватанро бикоранд.

ШАБҲОИ ТАНҲОӢ ВА МУКОЛАМА БО ВИҶДОН

Ғурбат инсони мусофирро бо худаш рӯбарӯ мекунад. Вақте ки рӯзи пурмашаққати корӣ ба охир мерасад ва мусофир бо чор девори сарди ҳуҷраи иҷорааш танҳо мемонад, муколамаи калони рӯҳӣ оғоз меёбад:

Қадршиносии гузашта: Мусофир дар танҳоӣ мефаҳмад, ки ҳатто як ҷанҷоли хурди кӯдакӣ бо бародар ё як коҳиши падарона чӣ қадар ганҷи бузург будааст.

Пӯлод шудани хислат: Сахтиҳои ғурбат сифатҳои мардонагӣ ва таҳаммулро дар вуҷуди инсон бедор мекунанд. Мусофир дигар он ҷавони нозуки собиқ нест, ӯ акнун такягоҳи як хонавода аст.

Дуои нимашабӣ: Лаҳзаҳое, ки мусофир рӯ ба қибла меорад ва танҳо аз Худованд хоҳиш мекунад: "Худоё, маро сиҳату саломат ба дидори падару модарам расон ва ҳеҷ бандаро дар хоки бегона бекас нагардон".

САДОИ ШОИР: ИЛҲОМИ ҒУРБАТ ДАР НАЗМИ ТОҶИК

Дарди ҳиҷрон ҳамеша илҳомбахши бузургтарин шоҳкорҳои адабиёти мо будааст. Аз ҳазрати Камоли Хуҷандӣ, ки дар ғурбат месухт, то устод Лоиқ Шералӣ, ҳама ин дардро ба риштаи назм кашидаанд. Мусофири тоҷик ҳамеша бо ин мисраъҳо ҳамнафас аст:

Дар ғурбат агар касе ба сахтӣ бимирад,
Мурдаш ба кафан зи дасти бегона гирад.
Сад ҳайфи ҷавоние, ки дар ғурбат рафт,
Афсӯс, ки одаме дар ин ҷо бимирад...

Ва ё байти машҳури устод Лоиқ, ки орзуи ҳар як мусофирро баён мекунад:

Худоё, ҳар кӣ аз Ватан дур аст, рӯзе бар Ватан ояд,
Ба назди модари пиру ба қалби пуршикан ояд.

УМЕДИ БОЗГАШТ: НУРЕ ДАР ТОРИКИЕ

Бо вуҷуди ҳамаи ин сахтиҳо, як чиз мусофирро зинда нигоҳ медорад — Умеди бозгашт. Ҳар як тини бо арақи ҷабин ёфтаи мусофир барои ободии як гӯшаи Ватан, барои хандаи фарзандон ва барои сохтани ояндаи дурахшон сарф мешавад. Мусофири тоҷик имрӯз қаҳрамони замон аст, ки бо таҳаммулу сабр заҳмат мекашад.

Мо ба ҳар як бародару хоҳари мусофирамон, ки ин сатрҳоро мехонад, мегӯем: Сабратон ҷамил ва танатон тандуруст бошад. Худованд нигаҳбонатон бошад ва рӯзе шавад, ки ҳама бо сари баланд ва дасти пур ба оғӯши Ватани маҳбубамон — Тоҷикистон баргардед.

Ҷаҳонгири Султон, “Рӯзгор”