ҶҶ 1990: Тобистони афсонавии Италия ва интиқоми Олмон

Чемпионати ҷаҳонии соли 1990, ки аз 8 июн то 8 июл дар Италия баргузор шуд, 14-умин мусобиқаи Ҷоми ҷаҳон буд ва онро бояд яке аз баҳсноктарин ва дар айни замон фаромӯшнашавандатарин чемпионатҳои таърих номид.

Ин Чемпионат бори дигар ба Италия баргашт, ки қаблан соли 1934 мизбони ин мусобиқа буд ва ин дафъа бо номи "Шабони ҷодуии Италия" (Notti Magiche) дар ёдҳо монд. Дар ин мусобиқа 24 даста иштирок карданд, ки дар 6 гурӯҳи чордастагӣ ба мубориза бархостанд. Формати мусобиқа ба соли 1986 монанд буд: 2 дастаи беҳтарин аз ҳар гурӯҳ ва 4 дастаи беҳтарини сеюм ба марҳилаи плей-офф роҳ меёфтанд. Дар маҷмӯъ 52 бозӣ доир шуд, аммо дар онҳо танҳо 115 гол ба сабт расид, ки ин нишондиҳандаи миёнаи 2,21 гол дар як бозӣ буд — пасттарин нишондиҳанда дар тамоми таърихи Чемпионатҳои ҷаҳон. Ин Чемпионат бо бозиҳои мудофиавию эҳтиёткорона ва натиҷаҳои камгол дар ёд монд ва баъзе мухлисон онро "хандаовартарин Чемпионати ҷаҳон" номиданд.

Ин мусобиқа аз ҳамин лаҳзаҳои аввалинаш шоковар буд. Дар бозии кушодашавӣ, дастаи Камерун, ки яке аз дастаҳои заифи ин мусобиқа ба ҳисоб мерафт, дастаи қаҳрамони амалкунанда Аргентинаро бо ҳисоби 1:0 шикаст дод. Ин яке аз бузургтарин шокҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон буд ва номи Камерунро дар саҳифаи таърих сабт кард. Қаҳрамони ин бозӣ, Роҷер Милла, ҳамлагари 38-солаи камерунӣ буд, ки дар ин мусобиқа чор гол зада, ба яке аз ситораҳои асосии Чемпионат табдил ёфт. Вай пас аз ҳар голи худ дар канори майдон рақс карда, ба як аломати шинохти ин мусобиқа табдил ёфт. Камерун то даври чорякфинал расид ва дар он ҷо аз Англия бо ҳисоби 3:2 дар вақти иловагӣ шикаст хӯрд.

Дастаи Италия, ки дар хонаи худ бозӣ мекард, бо роҳбарии Адзелио Вичини бозиҳои аввали худро бениҳоят хуб оғоз кард. Салваторе Скиллачи, ҳамлагаре, ки пеш аз мусобиқа ягон нафар ӯро намешинохт, ба ситораи асосии даста табдил ёфт. Ӯ бо 6 гол беҳтарин бомбардори мусобиқа гардид ва Тӯби тилои беҳтарин бозигари Чемпионатро низ ба даст овард. Италия то нимфинал расид, аммо дар он ҷо дар шаҳри Неапол, ки дар он Ҷом барои Диего Марадона ва дастаи Аргентина хеле муҳим буд, бо Аргентина рӯ ба рӯ шуд. Ин бозӣ дар вақти асосӣ ва иловагӣ бо ҳисоби 1:1 анҷом ёфт ва дар силсилаи пеналтӣ Аргентина бо ҳисоби 4:3 пирӯз шуд. Ин шикаст барои мухлисони итолиёвӣ як фоҷиаи бузург буд, зеро онҳо умед доштанд, ки дастаи худро дар финал дар хонаи худ мебинанд.

Дар нимфинали дигар, дастаи Олмони Ғарбӣ бо роҳбарии Франц Беккенбауэр бо дастаи Англия рӯ ба рӯ шуд. Ин бозӣ низ бо ҳисоби 1:1 дар вақти асосӣ анҷом ёфт ва дар силсилаи пеналтӣ олмониҳо бо ҳисоби 4:3 пирӯз шуданд. Ин бозӣ бо ашки Пол Гаскойн, ситораи ҷавони Англия, ки дар вақти иловагӣ корти зард гирифт ва медонад, ки агар Англия ба финал расад, ӯ дар он бозӣ наметавонад, дар ёд монд. Ин ашки "Газза" ба яке аз суратҳои машҳури таърихи футбол табдил ёфт.

Финали ин Чемпионат, ки 8 июл дар варзишгоҳи "Олимпико"-и Рум баргузор шуд, такрори финали соли 1986 буд: Олмони Ғарбӣ ва Аргентина. Ин аввалин бор дар таърихи Ҷоми ҷаҳон буд, ки ду даста дар ду финали пай дар пай бо ҳам вохӯрданд. Ин бозӣ яке аз беҳунартарин ва дағалтарин финалҳои таърих буд. Аргентина дар тамоми бозӣ мудофиа кард ва Олмон бо ҳамлаҳои пайваста кӯшиш мекард, ки дарвозаи Серхио Гойкочеаро кушояд. Дар дақиқаи 65-ум, Педро Монсон, мудофеи Аргентина, барои қоидавайронкунии дағал корти сурх гирифт ва Аргентина 10-нафар монд. Дар дақиқаи 85-ум, Рудӣ Фёллер дар қитъаи ҷазо аз ҷониби Роберто Сенсини ба замин афтонда шуд ва ҳакам пеналтӣ дод. Андреас Бреме пеналтиро бо пои чапи худ ба таври дақиқ иҷро кард ва ягона голи бозиро ба сабт расонд. Ин ягона гол буд, ки сарнавишти Ҷомро ҳал кард. Дар дақиқаҳои охир, Густаво Десотти, бозигари Аргентина, корти дуввуми зард гирифта, аз майдон ронда шуд ва Аргентина бо 9 нафар бозиро анҷом дод. Ин финал аввалин финали таърихи Ҷоми ҷаҳон буд, ки дар он ду бозигар аз як даста аз майдон ронда шуданд.

Олмони Ғарбӣ бо ин пирӯзӣ бори сеюм дар таърихи худ қаҳрамони ҷаҳон гардид (пас аз солҳои 1954 ва 1974). Франц Беккенбауэр, ки соли 1974 ҳамчун капитан Ҷоми ҷаҳонро ба даст оварда буд, ин дафъа ҳамчун мураббӣ ба ин дастовард расид ва аввалин шахсе гардид, ки ҳамчун бозигар ва ҳамчун мураббӣ қаҳрамони ҷаҳон мешавад. Диего Марадона, ки дар ин мусобиқа аз ҷониби бозигарони ҳариф бениҳоят сахт нигоҳбонӣ мешуд, натавонист мӯъҷизаи соли 1986-ро такрор кунад ва пас аз ин бозӣ ашк рехт. Салваторе Скиллачи бо 6 гол беҳтарин бомбардор ва беҳтарин бозигари мусобиқа гардид, ки ин барои бозигаре, ки пеш аз Чемпионат дар сатҳи байналмилалӣ ягон бозӣ накарда буд, дастоварди беназир буд.

Чемпионати ҷаҳонии соли 1990 дар Италия на танҳо бо пирӯзии Олмони Ғарбӣ ва интиқоми онҳо аз финали соли 1986, балки бо бозиҳои мудофиавию камгол, шӯҳрати Роҷер Милла ва Салваторе Скиллачи, ашки Пол Гаскойн ва драмаи пеналтӣ дар ёд монд. Ин мусобиқа нишон дод, ки футбол метавонад ҳам зебо ва ҳам дағал бошад ва дар он ҳеҷ чиз аз пеш муайян нест. Италия бо вуҷуди он ки дар хонаи худ ба финал нарасид, тавонист як Чемпионати фаромӯшнашавандаро баргузор кунад, ки то имрӯз ҳам дар ёдҳо боқӣ мондааст.

“Рӯзгор”