Юрий Гагарин: Аввалин садои инсон аз кайҳон

“Чеҳраҳои мондгор”

Юрий Гагарин — чеҳраест, ки мафҳуми «мондгорӣ» дар он бо пурратарин маъно таҷассум ёфтааст. Дар байни ҳазорҳо чеҳрае, ки дар қарни бистум номашонро ба диёри беохирии ситорагон навиштаанд, шояд касе беш аз Юрий Алексеевич Гагарин рамзи шуҷоат, орзу ва ваҳдати башарият набошад. Вай на танҳо як кайҳоннавард, балки паёмбари осоиштагии заминӣ ва сафоҳати нав дар таърихи тамаддуни инсонӣ аст.

Аз деҳаи Клушино то баландии 327 километр

Юрий Гагарин 9 марти соли 1934 дар деҳаи Клушино (вилояти Смоленски Русия) дар оилаи деҳқон ба дунё омад. Кӯдакиаш ба ҷанги дуюми ҷаҳонӣ рост омад – фашистон хонаи онҳоро гирифтанд ва оилаи Гагаринҳо солҳои душворро дар гуруснагӣ ва тарс гузарониданд. Ин таҷриба дар дили Юрий ҳисси сахтгии ирода ва муҳаббат ба Ватанро парварид.

Пас аз ҷанг, оила ба шаҳри Гжатск (ҳозира Гагарин) кӯчид. Юрий техникӯмӯзи саноатӣ хонд, сипас коллеҷи саноатии Саратов ва мактаби парвозҳои Оренбургро хатм намуд. Ӯро орзуи парвоз – на танҳо дар осмон, балки берун аз он – ҳаргиз нагузошт.

Рӯзи «Биёед биравем!»

12 апрели соли 1961 дар тамоми ҷаҳон тағйир ёфт. Соати 9:07 ба вақти Маскав, киштии кайҳонии «Восток-1» бо Юрий Гагарин дар дохилаш аз Байқонор ба фазои беруна баромад. То он лаҳза ҳеҷ кас дар таърих надида буд, ки замин аз он баландӣ чӣ гуна менамояд. Гагарин дар 108 дақиқа як маротиба гирди замин чарх зад ва аз он чизе, ки дид, танҳо як калима гуфт, ки садосадо шуд:

«Поехали!» («Биёед биравем!»)

Ин ду калима рамзи рафтан ба сӯйи номаълум, рамзи ба ҷаҳоне шуд, ки ҳеҷ кас даст нарасонда буд.

Пас аз парвози бузург, тамоми дунё Гагаринро шинохт. Ӯро дар садҳои кишвар бо гулҳо пешвоз гирифтанд, ӯро генерал ва қаҳрамон номиданд. Аммо Гагарин ҳамон Юрии соддаву хандон боқӣ монд. Вай гуфт: «Ман нахустин шудаам, вале агар нахустин намебудам, ҷои маро дигаре мегирифт. Ин ғурур нест, балки тақдир аст».

Ӯ дар Мактаби байналмилалии озмоиши парвозҳо такмил мегирифт, то барои парвозҳои навбатӣ ба Моҳ омода шавад. Аммо 27 марти соли 1968 ҳангоми парвози таълимӣ дар ҳавопаймои МиГ-15ЮТИ дар наздикии деҳаи Новосёлово, Юрий Гагарин ба ҳалокат расид. Ҳанӯз 34 сол дошт.

Мероси мондгор

Чеҳраи Гагарин дар мисли тӯри тарона, кӯчаҳо, майдонҳо, даштҳо ва кӯҳҳо номбар шудааст. Соли 1961 бо ташаббуси Иттиҳоди Шӯравӣ Ҷоизаи байналмилалии «Ленин» ба номи Гагарин барои сулҳ таъсис ёфт. То имрӯз кайҳоннавардон пеш аз парвоз ба ёди ӯ санг ё гул ва ё рамзи дигари эҳтиромро мегузоранд.

Важнинтарин паёми Гагарин ба башарият ин буд, ки замон мо хеле кӯтоҳ аст, аммо орзуҳо беканоранд. Аз фазо дидани замини мо — рангин, ноустувор ва зебо — ба ӯ имкон дод, ки бигӯяд: «Биёед заминамонро муҳофизат кунем. Он хеле зебост, вале хурд аст».

Чаро «Чеҳраи мондгор»?

Яке аз машҳуртарин ибораҳои Гагарин пас аз парвоз чунин буд: «Модар, Ватанро дӯст доред». Вай бо ҳаёти кутоҳи худ исбот кард, ки ҳар як инсон метавонад бори таърихро бар дӯш кашад, агар ҷуръат дошта бошад, дӯст дошта битавонад ва ҳамеша содда боқӣ монад. Гагарин на танҳо чеҳраи мондгори Русия, балки симои ҷаҳонии башарият аст, ки ҷиҳати рӯ ба оянда кардааст.

Ба ёди ӯ, биёед ҳар бор ки ба осмон менигарем, ибрат гирем, ки орзуи бузург аз як кӯдаки деҳа сарчашма мегирад ва метавонад тамоми дунёро тағйир диҳад.

“Рӯзгор”