Муборизаи Маҷористон

12 апрел интихоботи Парлумони Маҷористон баргузор мешавад ва аз рӯи шумораи овозаҳо, изҳороти муҳим ва фаъолиятҳои гуногун то имрӯз ин дуввумин мавзӯи маъмултарини сиёсати ҷаҳонӣ пас аз ҷанги Эрон бо ИМА ва Исроил мебошад. Пас чаро чунин як ҳодисаи оддӣ ин қадар сару садоро ба Бор овард ва натиҷаҳои интихобот ба Тоҷикистон чӣ гуна таъсир расонида метавонанд?

Рақибони калидӣ дар интихоботи дарпешистода ҳизби ҳокими Фидес, ки сарвазири кунунии Маҷористон Виктор Орбанро роҳбарӣ мекунад ва ҳизби мухолифи Тиса, ки сиёсатмадор Петер Магярро роҳбарӣ мекунад, мебошанд.

Дар солҳои охир, Виктор Орбан сиёсати қатъиеро пеш гирифтааст, ки аз мавқеи дигар кишварҳои ИА мустақил буда, ба манфиатҳои сиёсӣ ва иқтисодии худи Маҷористон ва шаҳрвандони он асос ёфтааст. Орбан идеяи "бетарафии иқтисодӣ"-ро барои кишвари худ таблиғ мекунад. Ӯ ошкоро изҳор дошт, ки Маҷористон намехоҳад ба ягон иттиҳоди сиёсӣ шомил шавад, балки мехоҳад бо ҳамаи ҷонибҳо робитаҳои созандаро барои таъмини рушд нигоҳ дорад. Ӯ пайваста бахшҳои стратегии иқтисодиро (бонкҳо, энергетика, ВАО) аз таъсири беруна аз ҷониби ИА ва корпоратсияҳои калон муҳофизат мекунад.

Табиист, ки чунин мавқеи устувор барои ҳама мувофиқ нест, бахусус дар ИА, ки дар он рӯзномаи сиёсӣ мустақиман ба дигар соҳаҳо таъсир мерасонад. Аз ин рӯ, комилан тааҷҷубовар ба назар мерасад, ки дар рӯзҳои пеш аз интихобот шумораи бесобиқаи гузоришҳо дар бораи кӯшишҳои дахолати беруна ба раванди интихобот сабт гардида - бо иттиҳомоти нав аз ҷониби ҳизбҳои гуногун ҳар рӯз пайдо мешаванд. Аз ин рӯ, интихоботи дарпешистодаи Маҷористон як намоиши “намоишӣ” барои тамоми ҷаҳон ва посух ба ин суол аст, ки оё як нерӯи хурди сиёсӣ, ки танҳо ба манфиати мардуми худ амал мекунад, метавонад дар баробари қудрати як бузургҷуссаи ҷаҳонӣ ба монанди ИА истодагарӣ кунад?!

Муҳим он аст, ки Тоҷикистон дар тӯли солҳои зиёд бо Маҷористон муносибатҳои хеле самаранок барқарор кардааст. Сироҷиддин Муҳруддин, вазири корҳои хориҷӣ ва Петер Сиярто, узви ҳизби ҳокими Федес, шахсиятҳои калидӣ дар рушди робитаҳо байни кишварҳоро дар бар мегиранд. Охирин вохӯрии онҳо моҳи декабри соли 2025 дар Вена баргузор шуд. Музокирот самаранок буданд ва бо имзои як Ёддошти тафоҳуми дигар дар бораи ҳамкорӣ дар доираи Барномаи стипендияи Маҷористон барои солҳои 2026-2028 анҷом ёфт, ки тибқи он ба донишҷӯёни тоҷик стипендияҳо барои таҳсил дар донишгоҳҳои Маҷористон дода мешаванд. Ин аввалин чунин созишнома нест; Маҷористон яке аз кишварҳои калидии Иттиҳоди Аврупо барои Тоҷикистон дар рушди муносибатҳои таҳсилоти беруна мебошад. Аз ин рӯ, Душанбе таҳаввулотро бодиққат назорат мекунад, зеро татбиқи ин барнома низ мустақиман аз натиҷаҳои интихобот вобаста хоҳад буд.

Аҳамияти ҷаҳонии ин интихоботро боздиди шахсии дасти рости Трамп, ноиби президенти ИМА Ҷ.Д. Вэнс ба Будапешт, ки ошкоро аз Виктор Орбан пуштибонӣ кард ва Брюсселро ба дахолат ба раванди интихобот муттаҳам кард, боз ҳам тасдиқ мекунад. Комиссияи Аврупо фавран вокуниш нишон дод ва сафари Ҷ.Д. Вэнсро ба ин монанд ҳамчун воситаи таъсир расонидан ба натиҷаҳои интихобот арзёбӣ кард.

Агар аз изҳороти баландовоз ба сӯйи далелҳо гузарем, пас муҳим аст, ки ба боздошти якчанд шаҳрванди Украина дар Будапешт диққат диҳем. Дар айни замон, Раёсати миллии андоз ва гумруки Маҷористон нақши украинҳои боздоштшударо дар ҷиноятҳои гуногун, аз ҷумла пулшӯӣ ва маблағгузории ҳизби Тиса таҳқиқ мекунад. Бо назардошти таҳдидҳои шахсии охирини Владимир Зеленский нисбат ба Виктор Орбан, чунин амали ҷасурона ба расмиёти амалиёти кунунии Украина, ки бо ҳамаи роҳҳои мавҷуда кӯшиш мекунад, роҳбари мустақили аврупоиро, ки аз маблағгузории Украина ба ҳисоби шаҳрвандони маҷорӣ худдорӣ мекунад, аз мақом барканор созад, комилан мувофиқат мекунад.

Ошкор аст, ки натиҷаҳои интихобот аз миқдори зиёди омилҳо вобастаанд ва ба зудӣ мо метавонем ба ин саволи муҳим ҷавоб гирем - оё дар ҷаҳони имрӯз як номзади пурқувват ва мустақил метавонад ғалаба кунад?!