Александр Васильевич Суворов - Сарлашкар ва ислоҳотгари санъати ҳарбӣ

Дар таърихи ҳарбии ҷаҳон фармондеҳони зиёде буданд, ки пирӯзиҳои бузург ба даст оварданд, аммо каме ҳастанд онҳое, ки дар тамоми умри худ як ҷангро ҳам набохтаанд ва дар баробари ин, санъати ҳарбиро ба куллӣ дигаргун сохтаанд. Яке аз ин нодиртарин чеҳраҳо Александр Васильевич Суворов генералиссимуси артиши Русия, граф Рымникский, князи Италийский, яке аз бузургтарин сарлашкарҳони таърих ва асосгузори санъати ҳарбии рус мебошад.  

Аз хонадони Суворовҳо 

Александр Васильевич Суворов дар оилаи Василий Иванович Суворов генерал-аншефи артиши Русия ва крестникаи Петри Бузург ба дунё омадааст. Хонадони Суворовҳо аз насаби дворяниҳои шведӣ буданд, ки дар асри XVII ба Русия кӯчида буданд. 

Ҷои таваллуд ва санаи баҳснок 

Ҷои таваллуди Суворов то имрӯз дақиқ муайян нашудааст. Тадқиқотчиён се версияро пешниҳод мекунанд: деҳаи Покровское дар наздикии Маскав, хонаи бобои модариаш дар кӯчаи Арбати Маскав, ё деҳаи Никольское дар губернияи Пенза. Санаи таваллуди ӯ низ баҳснок аст 13, 24 ноябри соли 1729 ё 1730. Худи Суворов соли 1730-ро зикр кардааст, аммо ҳуҷҷатҳои соли 1742 нишон медиҳанд, ки вай аллакай 12-сола буд ва ин ба соли 1729 ишора мекунад. 

Таҳсил ва оғози хидмати ҳарбӣ 

Суворов таҳсилоти хонагӣ гирифта, зери роҳбарии падараш математика, география, артиллерия, фортификатсия ва таърихро омӯхтааст. Вай инчунин забонҳои фаронсавӣ, олмонӣ, полякӣ ва итолиёиро аз худ карда, асарҳои Плутарх ва дигар муаррихони қадимро мутолиа мекард. 

Соли 1742, Суворов ба ҳайси рядовой ба полки лейб-гвардияи Семёновский сабти ном шуд. Вай ҳафт сол дар рутбаи солдат хидмат карда, сипас соли 1749 аввалин рутбаи афсариро гирифт. Ин таҷрибаи хидмат дар сафи поёнӣ ба ӯ имкон дод, ки зиндагии солдат ва рӯҳияи онҳоро аз наздик бишносад. 

Ҷангҳои аввал ва шӯҳрати ҷавонӣ 

Суворов дар Ҷанги Ҳафтсола 1756–1761, дар ҷанг бо конфедератҳои поляк 1769–1772 ва дар Ҷанги якуми Русӣ-Туркӣ 1768–1774 ширкат варзид. Дар ин ҷангҳо ӯ пирӯзиҳои нахустини худро ба даст овард дар Туртукай 1773 ва Козлуджа 1774. 

«Илми Ғалаба» фалсафаи ҳарбии Суворов 

Суворов дар тӯли фаъолияти худ усули нави ҷанг-ро таҳия кард, ки ба «Илми Ғалаба» (Наука побеждать) маъруф аст. Ин усул бар принсипҳои зерин асос ёфта буд: 

- Ҳамлаи қатъӣ ҳамеша ҳамла кардан, на мудофиа 

- Суръат ҳаракатҳои зуд ва ғайричашмдошт 

- Ташаббус қабули қарорҳои мустақилона дар майдон 

- Наздикӣ ба солдат фармондеҳ бояд дар сафи пеш бошад 

Ин усул дар ҷангҳои зиёд санҷида шуда, самаранокии худро исбот кард. 

Пирӯзиҳои бузург Рымник ва Исмоил 

Дар Ҷанги дуюми Русӣ-Туркӣ 1787–1791, Суворов пирӯзиҳои машҳури худро ба даст овард: 

- Кинбурн 1787 

- Фокшаны 1789 

- Рымник 1789 барои ин пирӯзӣ унвони граф Рымникский-ро гирифт 

- Штурми Исмоил 1790 яке аз машҳуртарин пирӯзиҳои ҳарбии таърих 

Ҷанги Русӣ-Поляк ва рутбаи фелдмаршал 

Соли 1794, Суворов дар ҷанг бо Полша ширкат карда, лашкари шӯришиёнро дар Кобрин ва Брест шикаст дод ва сипас Прага маҳаллаи наздики Варшаваро ба тасарруф даровард. Барои ин пирӯзӣ ӯ рутбаи генерал-фельдмаршалро гирифт. 

Соли 1799 Италия ва Альп 

Дар соли 1799, Суворов фармондеҳи артиши муттаҳидаи русӣ-австриягӣ дар Италия таъин шуд. Ӯ дар ин ҷанг французҳоро дар Адда, Треббия ва Нови шикаст дод. Сипас, гузариши машҳури Швейтсарияро анҷом дод, ки дар он артиши ӯ ҳафт кӯҳи Алпро убур кард. Ин амалиёт дар таърихи ҳарбӣ бемисл эътироф шудааст. 

Рутбаи генералиссимус ва солҳои охир 

Соли 1799, Суворов ба рутбаи олии генералиссимус ва унвони князи Италийский сазовор гардид. Аммо пас аз бозгашт ба Русия, ӯ аз ҷониби император Павели I ба нафақа бароварда шуд ва 6 майи соли 1800 дар Санкт-Петербург аз олам гузашт. Ҷасади ӯро на ҳамчун генералиссимус, балки бо рутбаи фельдмаршал дафн карданд. 

Мерос ва эътироф 

Суворов дар тӯли фаъолияти худ беш аз 60 ҷанг анҷом дода, ҳеҷ якеро набохтааст. Вай дар таърихи Русия ҳамчун аввалин шахсияти ҳарбӣ шинохта шудааст, ки ба ифтихори ӯ соли 1904 музейи махсус кушода шуд. Соли 1799, император Павели I фармон дод, ки пайкараи ӯ дар ҳаёташ насб карда шавад ин нишони эҳтироми бесобиқа буд. 

Имрӯз дар саросари Русия ва ҷаҳон мактабҳои ҳарбии Суворовӣ, кӯчаҳо, майдонҳо ва музейҳо ба номи ӯ гузошта шудаанд. Осори ӯ аз «Илми Ғалаба» то принсипҳои роҳбарии ҳарбӣ то имрӯз дар таълими афсарони артишҳои гуногун истифода мешаванд. 

Чаро «Чеҳраи мондагор»? 

Александр Васильевич Суворов на танҳо сарлашкар, балки рамзи ғалабаи рӯҳ бар модда ва қудрати ақли инсон аст. Ӯ аз як кӯдаки заифу бемор, ки падараш ба ӯ ҳатто барои хидмати ҳарбӣ умед надошт, ба бузургтарин сарлашкари таърихи Русия табдил ёфт. Ӯ исбот кард, ки бузургии ҳарбӣ на дар теъдоди лашкар, балки дар истеъдод, ирода ва ишқ ба Ватан аст. Номи ӯ дар таърихи ҷаҳон ҳамчун номи яке аз бузургтарин фармондеҳони тамоми замонҳо то абад боқӣ хоҳад монд. 

“Рӯзгор”