ҶҶ 1998: Триумфи бузурги Фаронса ва таваллуди як афсона

Чемпионати ҷаҳонии соли 1998, ки аз 10 июн то 12 июл дар Фаронса баргузор шуд, 16-умин Ҷоми ҷаҳон буд ва онро метавон яке аз муҳимтарин ва гардишгаронтарин мусобиқаҳои таърихи футбол номид. Ин аввалин Чемпионати ҷаҳон буд, ки бо иштироки 32 даста баргузор гардид, шуморае, ки баъдҳо ба стандарти ин мусобиқа табдил ёфт. Фаронса, ки мизбони ин Чемпионат буд, тавонист дар хонаи худ ба орзуи деринаи худ расида, бори аввал дар таърих Қаҳрамони ҷаҳон шавад ва ин пирӯзӣ барои тамоми кишвар ба як иди миллии воқеӣ табдил ёфт.

Дар ин мусобиқа 32 даста дар 8 гурӯҳи чордастагӣ ба мубориза бархостанд. Формати нав чунин буд, ки 2 дастаи беҳтарин аз ҳар гурӯҳ ба марҳилаи плей-офф роҳ меёфтанд. Дар маҷмӯъ 64 бозӣ доир шуд ва 171 гол ба сабт расид. Ин аввалин Чемпионате буд, ки дар он қоидаи тиллоӣ (golden goal) дар вақти иловагӣ истифода шуд, ки маънои он буд, ки ҳар дастае, ки дар вақти иловагӣ гол мезад, бозиро дарҳол пирӯз мешуд. Инчунин, ин аввалин Чемпионате буд, ки дар он ҳамаи бозиҳо дар варзишгоҳҳои замонавӣ ва бо инфрасохтори баланд баргузор шуданд.

Ин мусобиқа аз ҳамин лаҳзаҳои аввалинаш пур аз ҳаяҷон буд. Дастаи Бразилия, ки қаҳрамони амалкунанда буд, дар марҳилаи гурӯҳӣ дурахшид ва ҳамчун яке аз авродаҳои асосии Ҷом ба ҳисоб мерафт. Роналдо, ситораи 21-солаи бразилиягӣдар ин мусобиқа чор гол зада, ҳамчун беҳтарин бозигари Чемпионат эътироф шуд. Аммо дар финал, вай дар ҳолати номуайян қарор дошт ва бозии намоёнро нишон дода натавонист, ки ин то имрӯз ҳам мавзӯи баҳсҳои зиёд боқӣ мондааст.

Дастаи Хорватия, ки бори аввал дар таърихи худ дар Чемпионати ҷаҳон ширкат мекард, яке аз кашфиётҳои асосии ин мусобиқа буд. Онҳо дар чорякфинал бо ҳисоби 3:0 бар Олмон, ки яке аз дастаҳои пурқуввати Аврупо буд, пирӯз шуданд ва ба нимфинал роҳ ёфтанд. Дар нимфинал, онҳо аз Фаронса бо ҳисоби 2:1 шикаст хӯрданд, аммо дар бозии ҷои сеюм бар Нидерланд бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуданд ва бори аввал дар таърихи худ ба ҷои сеюм расиданд. Давор Шукер, ҳамлагари ин даста, бо 6 гол беҳтарин бомбардори мусобиқа гардид ва ин дастовард барои футболи Хорватия як саҳифаи нав кушод.

Дар марҳилаи плей-офф, бозиҳои пуршиддат ва драмавии зиёде рух доданд. Дар даври 1/8 ниҳоӣ, Аргентина ва Англия бо ҳисоби 2:2 дар вақти асосӣ мусовӣ карданд ва Аргентина дар силсилаи пеналтӣ пирӯз шуд. Дар ҳамин давра, Фаронса бо ҳисоби 1:0 бар Парагвай пирӯз шуд, ки голи тиллоии Лоран Блан дар вақти иловагӣ ба сабт расид. Дар чорякфинал, Фаронса бо ҳисоби 0:0 бо Италия мусовӣ кард ва дар силсилаи пеналтӣ бо ҳисоби 4:3 пирӯз шуд. Дар нимфинал, Фаронса бо ҳисоби 2:1 бар Хорватия пирӯз шуд, ки дар он Лилиан Тюрам, мудофеи машҳур, ду голи муҳимро ба сабт расонд.

Финали ин Чемпионат, ки 12 июл дар варзишгоҳи афсонавии «Стад де Франс»-и Сен-Дени баргузор шуд, яке аз фаромӯшнашавандатарин финалҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон буд. Фаронса ва Бразилия, ки ҳарду дастаҳои пурқувват ва серситора буданд, дар ин бозӣ рӯ ба рӯ шуданд. Аммо ин бозӣ ба як намоиши яккасаи Зинедин Зидан табдил ёфт. Зидан, ки дар тамоми мусобиқа ягон гол назада буд, дар ин финал ду голи муҳимро бо зарбаи сар ба сабт расонд — яке дар дақиқаи 27-ум ва дигаре дар дақиқаи 45-ум. Ин ду гол Фаронсаро ба роҳи пирӯзӣ ҳидоят карданд. Дар дақиқаи 90-ум, Эммануэль Пети голи сеюмро ба сабт расонд ва ҳисоби ниҳоии бозӣ 3:0 ба фоидаи Фаронса муайян шуд. Ин пирӯзӣ барои Фаронса аввалин Қаҳрамонии ҷаҳонӣ дар таърих буд ва онҳо ҳафтумин кишваре гардиданд, ки ин Ҷомро ба даст оварданд.

Зинедин Зидан, ки дар ин финал ду голи ҳалкунандаро зада буд, ҳамчун беҳтарин бозигари бозӣ эътироф шуд ва ба яке аз бузургтарин бозигарони таърихи футбол табдил ёфт. Ӯ дар ҳамон сол тӯби тилоии беҳтарин бозигари Аврупоро низ ба даст овард. Фабьен Бартез, дарвозабони Фаронса, ки дар тамоми мусобиқа бозиҳои дурахшон нишон дод, ҳамчун беҳтарин дарвозабони Чемпионат эътироф шуд. Майкл Оуэн, ситораи ҷавони Англия, ки дар ин мусобиқа дурахшид, ҳамчун беҳтарин бозигари ҷавон интихоб гардид.

Чемпионати ҷаҳонии соли 1998 дар Фаронса на танҳо барои Фаронса ва пирӯзии онҳо дар хонаи худ, балки барои таваллуди наслҳои нави ситорагон, ворид шудани формати нави 32-дастагӣ ва истифодаи қоидаҳои нави бозӣ дар таърих сабт шуд. Ин мусобиқа нишон дод, ки футбол метавонад дар ҳар гӯшаи ҷаҳон мардумро муттаҳид кунад ва ба як воситаи бузурги фарҳангӣ ва иҷтимоӣ табдил ёбад. Пирӯзии Фаронса дар соли 1998 ба як рамзи умед ва иттиҳоди миллӣ табдил ёфт, ки то имрӯз ҳам дар ёдҳо боқӣ мондааст.

“Рӯзгор”