Забони тоҷикӣ дар асри AI: Аз пайкараи матнӣ то фанновариҳои навин

Дар замони рушди босуръати технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ, ҳифзу густариши забони давлатӣ дар фазои виртуалӣ ба яке аз масъалаҳои ҳаётан муҳим ва стратегии кишвар табдил ёфтааст.

Дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷаласаи муҳими корӣ таҳти унвони «Асосҳои забоншиносии рақамӣ: бунёди пайкараи матнии забони тоҷикӣ ва ягонасозии истилоҳоти соҳавии фанноварии навин» баргузор гардид. Дар ин нишаст роҳбарияти Агентӣ, олимони Академияи миллии илмҳо, намояндагони вазорату идораҳо, коршиносони мустақил ва ходимони расонаҳо сари як миз ҷамъ омаданд, то ояндаи рақамии забони модариро тарҳрезӣ намоянд.

Пайкараи матнӣ чист ва чаро он ба мо зарур аст?

Мавзӯи меҳварии ҷаласа бунёди махзани боэътимод ва электронии матнҳои санҷидашудаи тоҷикӣ буд. Пайкараи матнӣ заминаи асосӣ барои ворид кардани забони тоҷикӣ ба дунёи фанновариҳои муосир мебошад. Коршиносон таъкид доштанд, ки ин захираи бузург дар ояндаи наздик барои сохтани абзорҳои зерин истифода хоҳад шуд:

- Низомҳои пешрафтаи санҷиши имло ва грамматика;

- Тарҷумонҳои худкор (автоматӣ), ки матнҳоро сифатан ба тоҷикӣ ва баръакс тарҷума мекунанд;

- Ёварҳои рақамӣ (чат-ботҳо ва низомҳои овозӣ) бо забони давлатӣ.

Ягонасозии истилоҳот: Танзими забони технология

Яке аз мушкилоти дигари рӯз — ин парокандагии истилоҳоти соҳаи фанновариҳои навин ба забони тоҷикӣ мебошад. Иштирокчиёни ҷаласа зарур шумурданд, ки тамоми истилоҳоти компютерӣ ва рақамӣ ягона ва стандартизатсия карда шаванд. Ин кор имкон медиҳад, ки захираи бойи илмиву адабии кишвар дар таҳияи барномаҳои рақамӣ дуруст истифода гардад.

Бунёди пайкараи матнӣ ва танзими истилоҳот кафолат медиҳад, ки насли ояндаи Тоҷикистон метавонад ба тамоми хизматрасониҳо ва иттилооти муосири ҷаҳонӣ бо забони ноби тоҷикӣ дастрасии комил дошта бошад.

“Рӯзгор”